Qayta tiklovchi stem hujayra terapiyasi
Stem hujayra terapiyasi – bu tananing o‘z hujayralari yoki donor hujayralaridan foydalanib shikastlangan to‘qimalarni tiklash va kasalliklarni davolashga mo‘ljallangan regenerativ davolash usulidir. Stem hujayralar yurak, nerv yoki qon hujayralari kabi ixtisoslashgan hujayralarga aylanib, tiklanishni ta'minlash imkoniyatiga ega. FDA bu usulni qon saratonlarini davolashda ma'qullagan va qandli diabet, yurak kasalliklari hamda nevrologik holatlar ustida izlanishlar davom etmoqda.
Davolashning maqsadi – stem hujayralaridan klinik maqsadlarda foydalanib tibbiy holatlarni boshqarish yoki davolashdir. Stem hujayralar differensiyalanmagan hujayralar bo‘lib, suyak, mushak yoki nerv kabi turli hujayra turlariga aylanishi mumkin. Ushbu terapiyaning maqsadi stem hujayralarning regenerativ qobiliyatidan foydalangan holda shikastlangan maqsadli to‘qimalarni tiklash orqali kasallik va jarohatlarni boshqarishga yordam berishdir.
Davolash quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
- Donordan (yoki bemorning o‘z hujayralaridan) stem hujayralarni yig‘ish: bunda bu hujayralar suyak iligidan, umbilikal qonidan yoki laboratoriyada yetishtirilgan manbalardan olinishi mumkin.
- Kerakli hujayra turlarini olish uchun laboratoriyada izolyatsiya qilish, konsentratsiyalash va zarur bo‘lsa manipulyatsiya qilish orqali hujayralarni qayta ishlash.
- Qayta ishlangan hujayralarni in'ektsiya yoki infuziya orqali shikastlangan joyga transplantatsiya qilish.
- Transplantatsiyalangan hujayralarning organizmda o‘sib, maqsadli to‘qima yoki hujayraga differensiyalanishi orqali tabiiy tiklanishni rag‘batlantirish.
Ushbu terapiya asosan leykemiya, limfoma, og‘ir anemiya kabi qon saratonlarini davolash uchun qo‘llaniladi. Boshqa holatlar uchun terapiyaning qo‘llanilishi hali tadqiqot bosqichida bo‘lib, yurak kasalliklari, Parkinson kabi neyrodegenerativ kasalliklar, qandli diabet va autoimmun kasalliklar sohasida taraqqiyot kuzatilmoqda.
Stem hujayra turlari
Asosan quyidagi uch tur stem hujayralardan foydalaniladi:
- Gemopoyetik (qon hosil qiluvchi) hujayralar yoki HSClar — suyak iligi, umbilikal qonlarda topiladi va QQH, OQH va trombotsitlar kabi barcha turdagi qon hujayralarini hosil qila oladi.
- Mezenximal hujayralar yoki MSClar — suyak iligi va boshqa manbalardan olinadi, to‘qima tiklanishiga yordam beradi va yallig‘lanishga qarshi ta'sirga ega.
- Induksiya qilingan pluripotent hujayralar yoki iPSClar — kattalar hujayralarini laboratoriyada qayta dasturlash orqali yaratiladi va istalgan hujayra turiga aylanishi mumkin.
Asosiy mamlakatlardagi eng yaxshi shifokorlar, kasalxonalar va davolash xarajatlari haqida batafsil ma'lumot oling. Quyidagi bo‘limni tekshiring!