Yapita Health'de Kemik İliği Nakli

Genel Bakış

Kemik iliği nakli nedir?

Kemik iliği naklinde veya kök hücre naklinde, sağlıklı kan oluşturan kök hücreler yeterli sağlıklı kan hücresi üretemeyen hasarlı kemik iliğini yerine koyar.

Neden bir kişi kemik iliği nakli yaptırmalıdır?

Kemik iliği bağışıklıkta hayati bir rol oynar. Kemik iliği hasar gördüğünde vücudun bağışıklık sistemi zayıflar ve hastanın enfeksiyon riskini artırır. Kemik iliği kök hücre üretimi yetersiz olduğunda kemik iliği nakli önerilir.

Hangi durumlarda kemik iliği nakli uygulanabilir?

Kemik iliği naklinin endikasyonları şunlardır:

• Bağışıklık yetmezliği/Şiddetli Kombine İmmün Yetmezlik Sendromu

• Konjenital nötropeni

• Aplastik anemi

• Talasemi

• Doğuştan metabolik bozukluklar

• Lösemi

• Multipl miyelom

• Lenfoma

• Hodgkin Lenfoması

• Non-Hodgkin Lenfoması

• Orak hücre hastalığı

Gereksinimler ve Değerlendirme

Hastalara kemik iliği nakli hakkında; değerlendirme süreci, tedavi yan etkileri, tedavi maliyeti ve ilişkili komplikasyonlar ayrıntılı şekilde açıklanır.

Kemik iliği naklinin gereksinimleri ve değerlendirmesi fizik muayene, laboratuvar incelemeleri ve HLA tipi dahil diğer testleri içerir,

Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi, EKG, solunum fonksiyon testi, PET taraması, röntgenler, biyopsi, santral venöz hat yerleştirilmesi (kateter yerleştirme), 24 saatlik idrar toplama ve psikososyal değerlendirme

Nakle hazırlık şunları içerir:

• Konaklama bulmak; otelde kalmak çünkü otolog nakil hastalarının yerel olarak 30 gün kalması ve allojenik nakil hastalarının 100 gün kalması gerekir.

• Santral Hat/Kateter Yerleştirilmesi: Bu, hücrelerin, kan ürünlerinin ve intravenöz ilaçların verilmesini kolaylaştıran ayaktan yapılan bir işlemdir.

• Nakil Ekibi üyeleri ile konsültasyonlar

Farklı kemik iliği nakli türleri

1. Otolog (öz) Kemik İliği Nakli:

"Otolog" kendi anlamına gelir. Bu tür nakilde kök hücreler kendi vücudunuzdan alınır. Kanser tedavisine başlamadan önce doktorlar kök hücreleri kanınızdan veya kemik iliğinizden alır.

2. Allojenik Kemik İliği Nakli:

"Allo" "diğer" anlamına gelir. Kök hücreler sağlıklı vericilerden toplanır. Kardeşler, ebeveynler, çocuklar ve diğer akrabalar iyi bir uyum sağlayıcı olabilir. Uygun eşleşmeyi belirlemek için özel testler yapılır.

Allojenik nakil 3 türe ayrılır:

1. Tam Eşleşen Kardeş Donör Nakli: Donör muhtemelen hastanın kardeşi olur.

2. Haplo-identik Nakil: Ebeveynler donördür.

3. İlişkisiz Donör Nakli: Donör hastayla akraba değildir.

Kemik İliği Nakli Süreci

İşlem Öncesi

• Hastanın genel sağlık durumunun değerlendirilmesi. Doktor sizin nakil için uygun bir aday olup olmadığınızı onaylar.

• Kemik iliği incelemesi tamamlanır ve değerlendirilir.

• Nakilden önce hastalara hasta kişilerden uzak durmaları talimatı verilir. İyi hijyenin korunması tavsiye edilir.

• Hazırlık Süreci: Kemoterapi, radyoterapi veya her ikisi BİN'den önce kanserli veya hastalıklı hücreleri yok etmek için uygulanır.

Mini nakil veya azalmış yoğunluklu tedavi daha düşük dozlarda kemoterapi ve radyasyon anlamına gelirken; miyeloablasyonel veya ablasyonel tedavi yüksek doz radyasyon, kemoterapi veya kombinasyonunu ifade eder. Hazırlık yöntemi bağışıklık sistemini baskılar ve kanserli hücreleri yok eder.

Otolog nakilde hastanın kendi kök hücreleri hazırlanma öncesinde toplanır ve depolanır.

Allojenik nakilde donör ile uyumluluk sağlanır.

• İntravenöz kateter veya santral hat, göğüs veya boyundaki büyük bir vene yerleştirilir. Bu, transplant edilen kök hücrelerin, ilaçların ve kan ürünlerinin vücuda verilmesi için kullanılır.

Donör Seçim Süreci

• Hastanın doku tipini belirlemek için kan testi yapılır.

• İyi bir eşleşme hastanın ailesi arasında bulunamazsa, ilişkili olmayan donörleri bulmak için donör kayıtları aranır.

• Donörler iyi bir aday olup olmadıklarının belirlenmesi için değerlendirilir. Muayene, görüntüleme ve kan testleri yapılır.

• Donörden onay alındıktan sonra kemik iliği çıkarılması ve periferik kan kök hücresi toplama gibi işlemler gerçekleştirilir.

• Süreç haftalar veya aylar alır.

• Donörlere olası yan etkiler ve iyileşme süresinin açıklaması yapılır.

Kök Hücre Toplanması

Otolog: Hastanın kanı alınır ve aferesis cihazından geçirilir. Bu işlem kök hücreleri ayırır. Hastanın vücuduna kalan kan geri verilir. Kök hücreler dondurularak nakile kadar saklanır.

Allojenik: Donöre, kök hücrelerin kana salınmasını uyaran bir ilaç verilir ve ardından donörün kanından kök hücrelerin toplanması için aferesis yapılır.

Süreç 

Hastaya kök hücreler bir IV tüpü aracılığıyla verilir. Bu kök hücreler yeni kan hücreleri üretmeye başlar. Hasta haftalar veya aylar boyunca dikkatle izlenir.

Bazı yan etkiler bulantı, kusma, ishal, ateş ve enfeksiyondur.

İşlem Sonrası

Hastanın birkaç hafta veya ay boyunca hastanede kalması gerekebilir. Yan etkileri izlemek ve nakledilen hücrelerin reddedilmesini önlemek için ilaçlar verilir.

• İyileşme sürecinde ne tür bir takip bakımı alacağım?

Önemli talimatlar: hasta kişilerle temastan kaçınmak, uygun hijyeni sağlamak ve düzenli ilaçları zamanında almaktır.

Riskler ve Faydalar

Küçük komplikasyonlar tat alma bozukluğu, bulantı, kusma, ishal, baş ağrısı, düşük tansiyon ve ateştir. Diğer ciddi komplikasyonlar arasında GVHD (graft-versus-host hastalığı), anemi, mukozit vb. bulunur.

İyileşme

İyileşme uzun zaman alır. Uygun iyileşmeyi sağlamak için düzenli takip randevularına gitmek, ilaçları zamanında almak ve doktorun verdiği tüm talimatlara uymak önemlidir.